ಸರ್ವಸಮತೆಯ ಕೇಂದ್ರೀಕರಣ, ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಆಚರಣೆ: ವಂದನಾ ಮಹಾಜನ್

 
 
ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಮಾವೇಶಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಶಕ್ತಿ:
 
(ನಮಗೆ ರೆಕ್ಕೆಗಳಿದೆ, ನಾವು ಪಂಜರದಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಇಡೀ ಪ್ರಪಂಚವೇ ಇದನ್ನು ಕೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿ)1
“ನನ್ನ ತಂದೆ ತಾಯಿಗೆ ನಾನು ಒಬ್ಬ ಸಮರ್ಥ ಮಗಳೆಂದು ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ”
“ನನ್ನ ಊರಿನಲ್ಲಿ ನಾನು ಮೊದಲ ಪದವೀಧರೆ”
“ನನಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಹೆಸರು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆ ಆದರೆ ಯಾವುದರಿಂದಲಾದರೂ ನನ್ನನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದೆಂಬ ಭಯವೂ ಇದೆ. ಈಗ ನನ್ನನ್ನು ನಾನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಒಳ್ಳೆಯ ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಿದೆ”
“ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳಾದ ದುರ್ಬಲತೆ ಮತ್ತು ಅಂಜಿಕೆಯನ್ನು ನಾನು ಈಗ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುತ್ತೇನೆ. ಅಗೋಚರ ಮುಸುಕಿನಿಂದ ಹೊರಬರುವುದೇ ನನ್ನ ಪಯಣವಾಗಿದೆ”
“ಸಾಮಾಜಿಕ ರೂಢಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲು ನಾನು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದೇನೆ”
“ನಾನು ನಾಚಿಕೆಯನ್ನು ಬಿಡಲು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದ್ದೇನೆ”
 
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳ ಸಬಲೀಕರಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಸದಸ್ಯೆಯಾದ ನಾನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಜಾರ್ಖಂಡ್, ಉ.ಪ್ರ ಮತ್ತು ಬಿಹಾರಕ್ಕೆ ಹೋದಾಗ, ಅಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ಯುವತಿಯರು ಅನಿಸಕೆ ಹೀಗಿತ್ತು. ‘ಮಹಿಳೆಯರ ಸಮಾನತೆಗಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಣ’ವೇ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಶೀರ್ಷಿಕೆ (ಮಹಿಳಾ ಸಮಕ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೆಂದೇ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ).
ತಮ್ಮ ಎಳೆ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಶಾಲೆಯಿಂದ ಹೊರದೂಡಲ್ಪಟ್ಟ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ, ಶಾಲೆಯ ಕಲಿಕೆ ಮತ್ತು ಮೋಜನ್ನು ಅನುಭವಿಸಲು ಮತ್ತೊಂದು ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದು ಈ ಎಲ್ಲ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಗೆ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಚೇತನವನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಮಹಿಳಾ ಸಮಕ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅಂಗವಾದ ಮಹಿಳಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರವೆಂಬ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಿಂದ ಇಂತಹ ಸಾವಿರಾರು ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸೇರಲು ಅವಕಾಶ ದೊರೆಯಿತು. ಹೊರಹಾಕುವ ಮತ್ತು ತುಳಿಯುವಂತಹ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಸ್ಕøತಿಯಿಂದ ತಮ್ಮ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಆಶೋತ್ತರಗಳಿಂದ ವಂಚಿತರಾದ ಅತಿ ಬಡ ಮತ್ತು ಬಡ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಈ ಮಹಿಳಾ ಸಮಕ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ರೂಪಿತವಾಗಿದೆಯಲ್ಲವೇ. ಸರ್ವಸಮತೆಯ ತತ್ವ ಮತ್ತು ಸಮಾವೇಶಿಯನ್ನು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುವ ಈ ಎಮ್‍ಎಸ್‍ಕೆಗಳು ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಆತ್ಮ ವಿಶ್ವಾಸ ಮತ್ತು ದೃಢತೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಬಹು ದೂರ ಸಾಗಬೇಕಾಗಿದೆ.
 
ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಜಾತಿಯಾಧಾರಿತ ತಾರತಮ್ಯ:
ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಠಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ವೇಗವರ್ಧಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆಯೆಂದು ನಾವು ನಂಬಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಶಾಲೆಗಳಾಗಲೀ ಅಥವಾ ತರಗತಿಗಳಾಗಲೀ ಸ್ಪಷ್ಟ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಅಸಮಾನತೆಯಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿಲ್ಲ. ಶಿಕ್ಷಣ ಹಕ್ಕು ಕಾಯ್ದೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಾಜದ ಅತಿ ಕನಿಷ್ಠ  ವ್ಯಕ್ತಿಗೂ ಶಿಕ್ಷಣ ದೊರೆಯಬೇಕೆಂದಿದ್ದರೂ, ಕೆಳವರ್ಗದ ಮಕ್ಕಳು ತಮ್ಮ ಶಿಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ವರ್ಗದವರಿಂದÀ ಅನುಭವಿಸುವ ತಾರತಮ್ಯ ಮತ್ತು ಅವಮಾನಗಳನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಏಪ್ರಿಲ್ 2014ರ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಮಿತಿ ವರದಿಯ ಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳಾಗಿದೆ. ಈ ವರದಿಯ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ‘ಅವರು ನಮ್ಮನ್ನು ಕೊಳಕು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ: ಭಾರತದ ಕೆಳವರ್ಗದವರಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ನಿರಾಕರಣೆ’- ದೆಹಲಿ, ಉ.ಪ್ರ, ಬಿಹಾರ ಮತ್ತು ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ಕೆಲವು ದಲಿತ, ಬುಡಕಟ್ಟು ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಂ ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲೆ ಶಾಲಾ ಆಡಳಿತದವರಿಂದ ತಾರತಮ್ಯ. ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ ಮತ್ತು ವರ್ಗದ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಶೌಚಾಲಯಗಳನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವುದರಿಂದ ಹಿಡಿದು ತರಗತಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಬೇರೆಡೆ ಕೂಡಿಸುವವರೆಗೂ ತಾರತಮ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಈ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಈ ತಾರತಮ್ಯತೆ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ಶಾಲೆಯಿಂದ ದೂರ ಉಳಿಯುವ ಮತ್ತು ಕೊನೆಗೆ ಶಾ¯ಯನ್ನೇ ಬಿಡುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.  
 
ಇಂತಹ ಬೇರೂರಿದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬಹಿಷ್ಕಾರಗಳನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಲು ಬಿಹಾರದಲ್ಲಿ ಉತ್ಥಾನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಮೂಲಕ ಮಹಾದಲಿತ (ಮುಸಹರ್) ಪಂಗಡದ ಗಮನಸೆಳೆಯುವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಕೆಳವರ್ಗದವರೂ ಸಹ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಂತಾಯಿತು. ಅದೇ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ‘ಹುನಾರ್’ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಮುಸ್ಲಿಂ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ವೃತ್ತಿಪರ ಶಿಕ್ಷಣ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಸಮಾವೇಶಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಅಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿವೆ. 
 
ಮಗುವಿನ ಮೊದಲ, ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಭಾಷೆಯ ನಡುವಿನ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಸಂಬಂಧ
ನಮ್ಮ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮತ್ತೊಂದು ಕೆಟ್ಟ ಪದ್ಧತಿಯೆಂದರೆ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಮಾತೃ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಹೊರತು ಪಡಿಸಿ, ರಾಜ್ಯಗಳು ಪ್ರಾಯೋಜಿಸುವ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಪಠ್ಯಕ್ರಮ ವಿಧಾನವನ್ನು ಕೆಲವು ಪ್ರಬಲ ಭಾಷೆಯ ಅಧಿಪತ್ಯದ ಮೂಲಕ ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲೆ ಹೇರಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ದ್ವಿಭಾಷಾ ಮತ್ತು ಬಹುಭಾಷೆಗಳು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಯಶಸ್ಸು, ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಪ್ರೇರಣೆ, ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಸಮೂಹದವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ಅವರ ಯೋಗಕ್ಷೇಮಕ್ಕೆ ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾಗಿದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ರುಜುವಾತು ಪಡಿಸಿವೆ (ವೆನ್-ಜುಯಿ ಮತ್ತು ಚೆಯಿನ್-ಚುಂಗ್, 2010; ಕ್ಲಾರ್ಕ್, 2009). ಆದರೆ, ಮಕ್ಕಳು ತಮ್ಮ ಪ್ರಥಮ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಾಗ ಅಥವಾ ಅದರಿಂದ ವಂಚಿತರಾದಾಗ, ಪ್ರಥಮ ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಯೋಗವಿಲ್ಲದೆ ತಮ್ಮ ಸಾಂಸ್ಕøತಿಕ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಕೌಟುಂಬಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಕಷ್ಟ ಎನ್ನುವುದು ಇದರ ವಿರುದ್ಧ ವಾದವಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಮಕ್ಕಳು ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಗುಂಪಿನವರಿಂದ ಹೊರಗುಳಿಯುವಂತಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯ ಭಾಷೆಯೊಂದಿಗೆ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) ಸಂಪರ್ಕ ಒದಗಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದಂತಾಗುತ್ತದೆ (ಯಾಜಿಕಿ, ಇಟ್ಲರ್ ಮತ್ತು ಗ್ಲೋವರ್, 2010).
 
ಒರಿಸ್ಸಾದ ನಾಲ್ಕು ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸೇವೆಯ ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳು4 ಕೆಳಕಂಡ ಅಂಶಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿದವು. ಅಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಅರ್ಲಿ ಚೈಲ್ಡ್ ಕೇರ್ ಮತ್ತು ಎಜುಕೇಷನ್ (ಇಅಅಇ) ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಬುಡಕಟ್ಟು ಪಂಗಡಗಳ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಅಥವಾ ಹೊಸತನ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ಪ್ರಮುಖ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯದ ಮಕ್ಕಳು ತಮ್ಮ ಮನೆಭಾಷೆಯಲ್ಲೇ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಆದರೆÉ ಇಅಅಇ ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ಒರಿಯಾ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು ಏಕೆಂದರೆ ಅವರಿಗೆ ಮಕ್ಕಳ ಮನೆ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಓದಲು ಮತ್ತು ಸರಿಯಾಗಿ ಮಾತನಾಡಲು ಬರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲದೇ ಅವರಿಗೆ ತಮ್ಮ ನಿತ್ಯದ ತರಗತಿಗಳನ್ನು ಮಕ್ಕಳ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಜೊತೆಗೆ ಒರಿಯಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಮನೆ ಭಾಷೆಯ ಮಧ್ಯೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ತರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. 
 
ಒರಿಸ್ಸಾ ರಾಜ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಹಯೋಗ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಇಖಉ-IಉಓUS, ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಇಅಅಇ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಸಮಾವೇಶಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಬುಡಕಟ್ಟು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಂದರ್ಭೋಚಿತ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಮಾತೃಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಇಅಅಇ ಪಠ್ಯಕ್ರಮದ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗುವುದು. 
 
ಈ ಎಲ್ಲಾ ಅನುಭವಗಳು ನಮ್ಮ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತದೆ-
 
ನಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳ (ಗಂಡು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು) ಧಾರ್ಮಿಕ, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ, ಭಾಷೆ, ಜಾತಿ, ವರ್ಗ, ಲಿಂಗ ಆಧಾರಿತ ಮತ್ತು ಜನಾಂಗೀಯ ಗುರುತುಗಳ ಬಹುಮತವನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದರೂ ಸಹ ‘ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ’ಗೆ ತಲುಪಲಾರದ ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ನಮ್ಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಏಕೆ ವಿಫಲಗೊಂಡಿದೆ? ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಅಸಮಾನತೆ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ವಯಸ್ಸು, ಭೌತಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಸಾಮಥ್ರ್ಯಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವಲ್ಲಿ ಕೊರತೆಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತಿವೆ. ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಮತ್ತು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿವೆಯೆಂದರೆ ಯಾವುದು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಮತ್ತು ಯಾವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಎಂದು ಹೇಳುವುದೇ ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿದೆ!
 
ಆದ್ದರಿಂದ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಸಮಾವೇಶಿಯ ಬಗ್ಗೆ ನಮ್ಮ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬಹುತ್ವ ಮತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ. ವೈವಿಧ್ಯತೆಯು ಲಿಂಗ, ಜನಾಂಗ, ಸಂಸ್ಕøತಿಯಲ್ಲದೇ, ಹಲವಾರು ಭಾಷೆ, ಧರ್ಮ, ಮೌಲ್ಯ, ಸಾಮಥ್ರ್ಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ- ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬರಿಗಿಂತ ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ಭಿನ್ನ ಎನ್ನುವ ಯಾವುದೇ ಅಂಶವುಳ್ಳ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಜೊತೆಜೊತೆಗೆ ನಾವು ಪರಸ್ಪರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾ ಸಮಾವೇಶಿಯ ಮೂಲಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು, ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳೋಣ ಮತ್ತು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಆನಂದಿಸೋಣ. ನಮ್ಮ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿರುವ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ತಾರತಮ್ಯ, ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಣಿಯಾಧಾರಿತ ಪ್ರವೇಶ, ಆಕಾಂಕ್ಷೆ ಅಥವಾ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ನಮ್ಮ ಸಮಾವೇಶಿ ಎಂದಿಗೂ ಸಹಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ತರುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಸಮಾನತೆಯು ಸಮಾವೇಶಿ, ಸಬಲೀಕರಣ, ಗೌರವ, ಪಾರದರ್ಶಕತೆ, ನ್ಯಾಯ, ಆತ್ಮೀಯತೆಯ ಭಾವ ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ತಾರತಮ್ಯತೆ ಇಲ್ಲದಿರುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. 
 
ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಗೆ ಅಡ್ಡಿ ಪಡಿಸುವಂತಹ ಯಾವುದೇ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ಸಮಾವೇಶಿಯು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕಲಿಕೆಗೆ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ಮಟ್ಟ ಹಾಕಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಸಮಾವೇಶಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲದಕ್ಕೂ ಒಂದೇ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಉಪಯೋಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಅಸಮಾನತೆಯ ಪುಷ್ಟೀಕರಣವೆರಡನ್ನೂ ಒಂದೇ ಎಂದು ಭಾವಿಸಬಾರದು. 
 
ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯು ವಿಶೇಷವಾಗಿದ್ದು ಮತ್ತು ಅವನ/ಅವಳ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಗತ್ಯ, ಸಾಮಥ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಆಸಕ್ತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸಮಾವೇಶಿಯ ಮೂಲಕ ತಿಳಿಯಹೇಳುವುದೇ ಶಿಕ್ಷಣದ “ಸಮಾನತೆ” ಎಂದು ಪೋವೆಲ್ (1994) ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಎಲ್ಲಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೂ ಶಾಲಾ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಕಲಿಕೆ ಮತ್ತು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿಸಿ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಕಲಿಕೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ.  
 
ಸಾಧ್ಯತೆಗಳ ಕಿರುನೋಟ- ಸಮಾವೇಶಿ ಶಿಕ್ಷಣದ ಉದಾಹರಣೆಗಳು:
ನಮ್ಮ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಈ ಯೋಜನೆ ಚಾಲಿತ ತಂತ್ರಗಳು ಶಿಕ್ಷಣದಿಂದ ವಂಚಿತರಾದವರಿಗೆ ಶಾಲೆ ಅಥವಾ ಕ್ಲಸ್ಟರ್ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಸಮಾವೇಶಿ ಶಿಕ್ಷಣದಿಂದ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿರುವಂತಹ ಸಾಕಷ್ಟು ನಿದರ್ಶನಗಳು ನಮಗೆ ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಉತ್ತಮವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ (ಏಉಃಗಿ) ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವಂತಹ ಜಿಲ್ಲಾ ಕಚೇರಿಗಳು, ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಮ್ಷ ಅವಲೋಕನವುಳ್ಳ ಸಹಯೋಗಿಗಳು (ಓಉಔ ಅಥವಾ ಮಹಿಳಾ ಸಾಮಕ್ಯ) ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಉತ್ತಮವಾದ ವÀಸತಿಶಾಲೆಗಳನ್ನು ತೆರೆದು ಅವರಿಗೆ ಸಬಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಬೇಕು. 
 
ಯಾವುದಾದರೂ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಉದ್ಯಮ ಅಥವಾ ಓಉಔ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಲರ್ನಿಂಗ್ ಗ್ಯಾರಂಟಿ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ, ನಮ್ಮ ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಸಾಮಥ್ರ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ (ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಷನಲ್ ಕೆಪಾಸಿಟಿ ಡೆವೆಲಪ್‍ಮೆಂಟ್), ಬಿಹಾರದಲ್ಲಿ ಹುನಾರ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತಾನ್, ಮತ್ತೆ ಹಲವು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ/ಯೋಜನೆಗಳಾದ ಮಹಿಳಾ ಸಾಮಕ್ಯ, ಮೀನ ಮಂಚಿನ್ ಯೋಜನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಕಡು ಬಡ ಮತ್ತು ದುರ್ಬಲ ಮಕ್ಕಳ ಸಬಲೀಕರಣಕ್ಕೆ ಒತ್ತು ಕೊಟ್ಟು ಅವರ ಕಲಿಕೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ನೆರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಸಮುದಾಯ, ಶಾಲೆ, ಆಡಳಿತ, ಬಾಹ್ಯ ಮೂಲಗಳು (ಓಉಔ, ಅSಖ) ಗಳ ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಎನ್ನುವ ಭಾವವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ5. 
 
ಆದರೆ, ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವುಳ್ಳ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯಗಳ ಸಕ್ರಿಯ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಆಸಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಮುಖ್ಯ ಶಿಕ್ಷಕ ಮತ್ತು ಅವರ ಟೀಮ್‍ನ ಸಹಯೋಗದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಇಂತಹ ಯೋಜನೆಗಳು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಹೊಸ ಯೋಜನೆಗಳು ಸರ್ಕಾರದ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡಬೇಕಾಗಿದೆ. 
 
ಶಿಕ್ಷಣದಿಂದ ವಂಚಿತರಾದ ಪ್ರತಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮಗ್ರಹಿಕೆಯುಳ್ಳ ಶಿಕ್ಷಕ/ ಶಿಕ್ಷಕಿಯ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಶಾಲೆಯ ಸರಿಯಾದ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮಗ್ರಹಿಕೆಯೇ ಗೆಲುವಿನ ಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ. ಸಮಾನತೆಯ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು ಶಿಕ್ಷಕರ ಹೊಣೆಯಾಗಿದೆ. ಸಮಾಜದ ಕೆಳವರ್ಗ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣದಿಂದ ವಂಚಿತ ಮಕ್ಕಳ ಸಾಮಥ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಕುಶಲತೆಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಅವರ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಕಲಿಕೆಯ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯಿಂದ ಪೂರೈಸಲು ಟೀಚರ್ ಎಜುಕೇಷನ್ ಮತ್ತು ಎಜುಕೇಷನಲ್ ಲೀಡರ್‍ಶಿಪ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‍ಮೆಂಟ್‍ನಂತಹ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಅಗಾಧವಾದ ಧ್ಯೇಯ ಮತ್ತು ಅವಕಾಶಗಳಿವೆ. 
 
ಪ್ರತಿಕೂಲ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಮಕ್ಕಳ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಕರ ನಡುವೆ ಇರುವ ಅನುಬಂಧವನ್ನು ಸಧೃಡಗೊಳಿಸಿ ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ತರುವುದೇ ಇಂದಿನ ತುರ್ತು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ವಿವಿಧ ಜಾತಿ, ಜನಾಂಗ, ಸಂಸ್ಕøತಿ, ಲಿಂಗ, ಸಮಾಜ ವರ್ಗಗಳಿಂದ ಬಂದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಕರು ತಮ್ಮ ಶಿಕ್ಷಣ ರೀತಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಮಾತ್ರ ಅವರು  ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಏನನ್ನಾದರೂ ಸಾಧಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ (ಬ್ಯಾಂಕ್ಸ್, 2004). ನಮ್ಮ ಸಂವಿಧಾನದ ಮೂಲಭೂತ ಮೌಲ್ಯ ಮತ್ತು ತತ್ವಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವ ರಾಜಕೀಯ ಬದ್ಧ ಮತ್ತು ಪ್ರಗತಿಪರ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಆಡಳಿತ ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿದೆ. 
 
“ನೀವು ಒಂದು ಮಗುವನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಾಗ, ಇಡೀ ಕುಟುಂಬವನ್ನೇ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿರಿ” (ಇಂಪ್ಟಾಲ್, ಕಮೆನೀರ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಡ್ಲೀ, 2009). ಹಲವು ಯೋಜನೆಗಳಾದ ಆPಇP, SSಂ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರೇತರ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪೋಷಕರ ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಶಾಲೆ-ಪೋಷಕ ವರ್ಗದ ಉತ್ತಮ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಿಂದ, ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಕಲಿಕೆಯ ಫಲಿತಾಂಶ ಹೆಚ್ಚಿಸುವಲ್ಲಿ ನಿಜಕ್ಕೂ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಲ್ಲೂ ಶಾಲೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಮ್ಮೆ ಮತ್ತು ತಮ್ಮದೇ ಎನ್ನುವ ಭಾವನೆ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ.  ಶಿಕ್ಷಕರ, ಮುಖ್ಯ ಶಿಕ್ಷಕರ, ಪೋಷಕ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬಗಳ ನಡುವೆ ಗೌರವಪೂರ್ಣ ಸಂಬಂಧ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುವುದರಿಂದ ಮಕ್ಕಳ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯಿಂದ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಹೊರತೆಗೆದು, ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಸಮಾನತೆಯ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. 
 
ಜೀವನದಲ್ಲಿ ನಾವು ಎದುರಿಸಬೇಕಾದ ಹಲವಾರು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಕಾರ್ಯ ವಿಧಾನವನ್ನು ಸಮಾವೇಶಿಯಾಗಿಸಲು ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತುಕತೆಯ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿದೆ. ನಾವೇ ಇದನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವುದು ಸೂಕ್ತ. ನಮ್ಮ ಇಡೀ ಪ್ರಪಂಚವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ವರ್ಣರಂಜಿತವಾದ, ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯಂದ ಕೂಡಿದ ಪರಿಪೂರ್ಣ  ವರ್ಣಚಿತ್ರವನ್ನಾಗಿಸೋಣ. 
 
ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಟಾಗೋರರ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, “ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿಂದ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ; ಐಕ್ಯತೆ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ”
 
 
 
 
 
17576 ನೊಂದಾಯಿತ ಬಳಕೆದಾರರು
6684 ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು